خصوصيات باليني فلج مغزي آتتوئيد

اين نوع فلج مغزي به علت ضايعه به عقده‌هاي قاعده‌اي ( Basal ganglia ) و راههاي اكستراپيراميدال ايجاد مي شودو در نهايت باعث اشكال دركنترل و هماهنگي حركات در سرتاسر بدن مي شود

.كودكان مبتلا به فلج مغزي آتتوئيد حركات پيچشي غيرارادي و مداومي در اندامهاي خود دارند. اين افراد معمولا مشكلات گفتاري نيز دارند. مشخصات باليني آنها عبارتند از:
1-    مهمترين خصوصيت در اين نوع فلج مغزي، تغيير مداوم تونوس عضلات و اختلال در مكانيسم Reciprocal Innervation’s ( عصب دهي متقابل ) مي باشد. در نتيجه، معمولا مفاصل پروگزيمال از لحاظ ثبات ( Stability ) ضعيف و از لحاظ تحرك ( Mobility ) قوي بوده و تحرك بالاست و به علت تغيير تونوس عضلاني در حين انجام فعاليت، حركات ارادي اندامها منجر به حركات شلاقي مي شود.
2-    گرفتاري اندامها از لحاظ توپوگرافيكال معمولا به علت كوادري پلژي بوده و گرفتاري اندامها نامتقارن مي باشد.
3-    كنترل سر در آنها دير به دست مي آيد و زمان تشخيص فلج مغزي آتتوئيد نسبت به ديگر انواع فلج مغزي طولاني‌تر بوده و ديرتر مشخص مي شود.   
4-    عدم تقارن درگرفتاري، طبيعتا باعث عدم تقارن در پوسچر و عدم عملكرد دستها در خط وسط و ايجاد دفورميتي‌هاي ثانويه مثل اسكليوز مي شود كه وجود رفلكسهاي اوليه اي مثل S.T.N.R، A.T.N.R و گالانت (Gallant Reflex) نيز به مشكل مذكور دامن مي زند.
5-    معمولا تغيير تونوس و حركات غيرارادي در اين كودكان با هيجانات و اضطراب و ترس و تقلا و تلاش براي انجام كار يا حرف زدن تشديد شده و در حالت استراحت و خواب، كاهش مي يابد.
6-    به علت موارد گفته شده در بالا، اين گونه كودكان با خط وسط بدن و حركات دو دستي آشنايي ندارند.
7-    حركات مستقل چشمها و بدون وابستگي با حركات سر و گردن و اندامها و همچنين Visual Fixation در اين كودكان وجود ندارد.
8-    نحوه گرفتن (Grasp) از Avoiding Reaction تبعيت مي كند (به هنگام گرفتن چيزي، به علت افزايش تون اكستنسوري، انگشتان باز شده وشيء را رها مي كند.).
9-    به علت تغيير تونوس مداوم عضلات صورت، اشكال در عملكرد صورت و دهان دارد و به نظر مي رسد كه اين كودكان مرتبا در حال شكلك درآوردن و ادا و اطوار مي باشند. همچنين در غذاخوردن، بلع و تكلم نيز مشكل دارند.
10-    در اين كودكان حملات ديستونيك و حالت Opistotonus ديده مي شود. توضيح اينكه حملات ديستونيك به حالتي گفته مي شود كه در كودكان آتتوئيد معمولا چون قدرت و عملكرد پاها نسبت به دستها بهتر است. در حالت طاقباز بيمار مرتبا پاها را به زمين فشار داده و سطح بدنش را از زمين بلند كرده كه اين حالت باعث تشديد حركت شانه ها به سمت عقب مي شود. يا در حالت نشسته روي صندلي، به علت افزايش تون اكستنسوري، لگن كودك به يكباره به وضعيت اكستنشن مي رود و شانه و سر نيز به عقب رفته و باعث مي شود كه با كودك با صندلي از پشت به زمين بيفتند و يا از روي صندلي سر بخورد و به زمين بيفتد.
11-    طريقه نشستن اين كودكان معمولا W-Sitting است. راحت ترين طريقه نشستن و حفظ تعادل و جلوگيري از افتادن در آنان، همين وضعيت نشستن است.
12-    براي ايستادن و تحمل وزن روي اندامهاي تحتاني، به علت تغيير تونوسهاي ممتد عضلاني، مشكل دارند و اگر به مرحله راه رفتن برسند از الگوي Shuffing Gait (كشيدن پاها روي زمين) تبعيت مي كنند.

چند نکته مهم در خصوص تمرینات کاردرمانی کودکان فلج مغزی اتتویید:

وضعیت کودک در ثبات باشد

 - کودک اتتویید از لحاظ ثبات دچار مشکل می باشد در حالیکه تحرک مفاصل وی بالا می باشد وعلت ان نیز تغییرتنوس عضلات می باشد لذا همیشه تمایل به تحرک وحرکت دارد.درطی درمان لازم است که کودک را در وضعیت های ثابت وفیکس شده ای قرار داد واز حرکت وی جلوگیری نمود .از تکنیکهای گفته شده در بالا باید در یک وضعیت ثابت مورد استفاده قرار بگیرد ازطرفی حرکت به تدریج وارد برنامه درمانی کودک میگردد.

ابتدا تمرینات کاردرمانی را در مفاصل اصلی و بزرگ اعمال کنید

- روند ورود حرکت به برنامه درمانی کودک اتتویید باتوجه به اینکه هدف کسب کنترل ارادی بر روی مفاصل می باشد به شرح زیر می باشد:
الف)ابتدا حرکت در یک مفصل وان هم در مفاصل ریشه ای بدن مثل سر,تنه,شانه ,لگن ,ارنج وزانوها(به ترتیب گفته شده) مورد نظر می باشد.این حرکت باید ارام بوده و از لحاظ دامنه حرکتی نیز محدود و کوچک باشد ,لازم است درحین حرکت یک مفصل تمام مفاصل دیگر در یک وضعیت ثابت و بی حرکت باشند این ثبات به یکی از روشهای زیر بدست می اید:

a)تحمل وزن در اندامهایی که قرار نیست حرکت نمایند مثلا”اندامهای تحتانی با قرار گرفتن بر روی زمین وتحمل وزن نمودن ثابت وبیحرکت میگردند وقرار گرفتن یک اندام فوقانی برروی زمین یا میز مقابل کودک باعث فیکس شدن میگردد .در این حال اندام دیگر برای حرکت ازاد می باشد.

(bعلاوه بر تحمل وزن ,ساپورت دستهای کاردرمانگر می تواند به فیکس مفاصل بدن کودک کمک نماید.
c ) گرفتن میله ای که خود ثابت است ویا گرفتن لبه میز توسط کودک به فیکس شدن دست کودک کمک می نماید در عین حال اندام دیگر برای حرکت ازاد می باشد .

ب –نوع حرکتی که کودک انجام میدهد نیز در کسب کنترل ارادی بر روی حرکت مؤثر می باشد. لذا ابتدا حرکات باید ساده ودر یک سطح حرکتی و حول یک محور حرکتی صورت بگیرد مثلا” خم و راست کردن مفصل شانه و سپس حرکات ترکیبی وارد برنامه درمانی وی می گردند.

ج- در کسب کنترل حرکات توسط کودک نواحی ریشه ای بر نواحی انتهایی و پایین تر ارجحیت دارند ,زیرا افزایش ثبات وکنترل در نواحی ریشه ای به بهبود حرکات نواحیانتهایی کمک زیادی می نماید .

تمرینات کاردرمانی را در خط وسط انجام دهید

- در صورت وجود رفلکسA.S.T.Nوعدم اشنایی کودک با خط وسط بدن ,تمام فعالیتهایی درمانی باید در خط وسط صورت گیرد.

جهت تمابل به همراهی با متخصصین زبده کاردرمانی در زمینه توانبخشی تخصصی کودکان فلج مغزی آتتویید با ما تماس بگیرید 66596151

حرکات چشم کودک باید از حرکات سر مجزا شود

- کار بر روی حرکات مستقل چشم از اهمیت زیادی برخوردار می باشد .سر کودک را ثابت نگه داشته و وی را تشویق نمایید که به اطراف ,بالا و پایین نگاه کنه و با وسایل مختلف که در اطراف وی قرار دارند بازی نماید .

- کار بر روی حرکات مستقل سر :می دانیم که حرکات سر ممکن است وابسته به حرکات تنه باشد ,بنابراین می توانید با ثابت نگه داشتن تنه حرکات مختلف را در سر کودک تمرین نمایید . تسهیل واکنشهای head .R بطریقی که در روش بوبت انجام می شود به این امر کمک زیادی می کند .

تمرینات هماهنگی چشم و دست در فلج مغزی اتتویید اهمیت بالایی دارد

- هماهنگی چشم و دست وحرکات مستقل اندامهای فوقانی:
می دانید که ممکن است حرکات دستهای کودک اتتویید وابسته به وضعیت وحرکات سر وی باشد پس سر کودک را نگه داشته واز دستهای وی در حین فعالیت و بازی حرکت بگیرد . همچنین در موقع تمرینات هماهنگی چشم و دست باید از حرکت سر جلوگیری نمود.

مراقب وضعیت متقارن در کودک فلج مغزی اتتویید باشید

- به علت انکه اکثر کودکان اتتویید ازنوع کوادری پلژی هستند بایستی در طی فعالیت وحرکت درمانی همیشه وضعیت متقارن سر وتنه واندامهارا حفظ نمود .این امردر جلوگیری از اسکولیوز مؤثر می باشد .

تمرینات تمرکز بینایی در اتتویید مهم است

- کار بر روی تمرکز بینایی visual fixation نیز یکی از اصول درمان این کودکان میباشد. ودر مواردی که کودک از لحاظ تمرکز بینایی بر روی یک نقطه اشکال داشته باشد تمرین می گردد.

گرفتن و رها کردن اجسام در فلج مغزی اتتویید را مکررا تمرین کنید

-کار بر روی عملکرد دست بیمار اتتویید لازم وضروری است کودک باید بتواند از وضعیتهای مختلف بازو,ارنج ومچ دست (مخصوصا”در صاف کردن مچ دست ) تمرینات گرفتن و رها کردن اجسام  را انجام بدهد .در صورتی که کودک کنترل حرکتی و ثبات لازم در سر وگردن و تنه ودرنواحی شانه وارنج وساعد را نداشته باشد کار بر روی گرفتن و رها کردن بی فایده خواهد بود همچنین در مرحله نهایی ثبات  مچ دست لازم و ضروری می باشد .برای این منظور می توانید ازروشهای ذکر شده درقسمت ۱ استفاده نمایید .

واکنشهای حفاظتی را تمرین کنید

- نحوه ساپورت تراپیست و روندی که در کاهش ان پیگیری می نماید و نحوه ی تمرینات مربوط به تسهیل سازی واکنشهای righting,تعادلی وحفاظتی دروضعیتهای مختلف دمر نشسته چهردست و پا ایستاده ونحوه ی تسهیل سازی رشد حرکتی کودک اتتویید همانند کودک اتاکسی می باشد منتهی در این کودکان تاکید عمده بر روی وضعیت های ثابت می باشد ودیرتر از کودکان اتاکسی حرکت وارد برنامه درمانی می شود و در مورد تسهیل سازی واکنشهای حفاظتی لازم به تذکر است که برای صاف کردن انگشتان و مچ دست کاربرد ان درمورد کودکان اتتویید با تا”کید بیشتری همراه می باشد .

هرگز سعی نکید که تون عضلات کودکان اتتویید را کاهش دهید

-از کاربرد الگوهای کاهش تون عضلات درخصوص کودکان اتتوییدی که با هایپوتونی همراه می باشند باید اجتناب نمود زیرا باعث کاهش بیشتر ثبات می گردند ولی در مواردی که حرکات اضافه شدید باشد ویا انکه سفتی اندامها و تنه زیاد باشد وبه عبارت دیگر تغییر تنوس عضلات بیشتر حول وحوش سفتی دور بزند می توان از الگوهای کاهش اسپاسم اندامها و تنه استفاده نمود.

از وزنه های پوشیدنی برای کودکان فلج مغزی اتتویید استفاده نمایید

- در مورد کودکان اتتویید می توان همانند کودکان اتاکسی از وزنه های پو شیدنی از قبیل بازوبند ,شنل وکمربند سنگین و مچ بند سنگین استفاده نمود.

جهت مطالعه مقاله کامل " همه چیز درباره فلج مغزی " کلیک کنید

اصول اساسي كاردرماني كودكان فلج مغزي آتتوئيد


1-    از آنجائيكه تونوس عضلاني در كودكان آتتوئيد متغير مي باشد كمك به تثبيت تونوس عضلاني مخصوصا در نواحي پروگزيمال اندامها از اهميت فوق‌العاده اي برخوردار مي باشد.
2-    وزن انداختن بر روي مفاصل
3-   تسهيل سازي واكنشهاي Head Righting، تعادلي و حفاظتي.
4-    كمك جهت افزايش ثبات نواحي كمربند شانه اي
5-    تسهيل سازي (افزايش) تون عضلاني اكستانسورها، ابداكتورهاي نواحي سر، تنه و كمربند لگني و شانه اي و تحريك اكستانسورهاي مچ، دست و آرنج جهت بهبود عملكرد دست بيمار.
6-    كمك به بهبود ثبات مفصلي و كم كردن تحرك مفصلي
7-    مقدم بودن پروگزيمال اندام به ديستال آن در انجام تمرينات تسهيل سازي
8-    در صورت وجود رفلكس A.T.N.R در كودك و عدم آشنايي كودك با خط وسط بدن، تمام فعاليتهاي درماني بايد در خط وسط صورت گيرد.
9-    كار بر روي حركات چشم از اهميت زيادي برخوردار مي باشد. سر كودك را ثابت نگه داشته و وي را تشويق نماييد كه به اطراف، بالا و پائين نگاه كند و با وسائل مختلف كه در اطراف وي قرار دارند بازي نمايد.
10-    كار بر روي حركات مستقل سر: مي دانيم كه حركات سر ممكن است وابسته به حركات تنه باشند، بنابراين مي توانيد با ثابت نگه داشتن تنه حركات مختلف را در سر كودك تمرين نماييد.
11-    به علت آنكه اكثر كودكان آتتوئيد از نوع كوادري پلژي مي باشند بايستي در طي فعاليت و حركت درماني، هميشه پوسچر متقارن سر و تنه و اندامها را حفظ نمود. اين امر در جلوگيري از اسكليوز مؤثر مي باشد.
12-    كار بر روي تمركز بينايي ( Visual Fixation ) نيز يكي از اصول كاردرماني اين كودكان مي باشد.
بنابراين اگرچه در گذشته دور، كودكان مبتلا به فلج مغزي افرادي معلول و غيرقابل درمان محسوب مي شوند، ولي امروزه به مدد علوم توانبخشي خصوصا كاردرماني، اين افراد مي توانند با انجام تمرينات و فعاليتهاي مستمر و دريافت خدمات كاردرماني بسياري از مشكلات خود را حل كرده و حتي در زندگي استقلال پيدا كرده و در جامعه ايفاي نقش نمايند. 

 


استخراج:فرهنگ محمدخانی کارشناس کاردرمانی

خدمات مرکز

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8

کلینیک تهران