آبريزش دهان و درمان آن

رويكردهاي درماني محتاطانه:

براي كودكان زير 5 سالي كه آبريزش دهاني خفيف دارند, يك رويكرد محتاطانه جهت كنترل آبريزش دهان توصيه مي شود.

آبريزش دهان اين كودكان ممكن است به طور خودبخودي تداوم داشته باشد. هر عامل ايجاد كننده‌اي مثل بهداشت دهاني نامناسب يا لوزه سوم بزرگ شده, بايد در تمام افراد داراي آبريزش دهاني در هر سني كنترل شود. (آرودسون وبرادسكي 2002)

افرادي وجود دارند كه از لحاظ حركتي شديدا دچار مشكل هستند. در اين افراد آبريزش دهاني قدامي از آبريزش دهاني خلفي, خطر كمتري دارد. پس اگر وضعيت پزشكي آنها طوري است كه امكان مداخلات دارويي يا جراحي براي كنترل آبريزش دهاني فراهم نباشد, ممكن است وضعيت دهي براي تسهيل آبريزش دهاني قدامي در اولويت درماني قرار گيرد (وضعيت دهي جهت ايجاد آبريزش دهاني قدامي و پيشگيري از آبريزش دهاني خلفي به كار رود.)

كنترل پوسچر (وضعيت بدن):

زماني كه وضعيت قرار گيري بدن عامل تقويت كننده يا ايجاد كننده آبريزش دهاني باشد, معمولا راحت تر از هر عامل ديگر قابل درمان است. اما بعيد است كه تغيير در وضعيت بدن منجر به رفع كامل آبريزش دهان شود. اكثريت قريب به اتفاق افرادي كه در كنترل آب دهانشان, چه در وضعيت نشسته و چه ايستاده, با مشكل روبرو هستند, بدنشان خميده و دهانشان باز است. آنها در خانه مدرسه يا محل كار براي اشياء قرار گرفته روي ميز تمركز كرده و اين امر باعث مي شود تا سرشان را پائين آورده و در اين حالت به برگه, اسباب بازيها و يا سيستم هاي ارتباطي روبرويشان نگاه كنند. در اين وضعيت, آب دهان به راحتي سرازي شده و بر روي سطح كارشان مي ريزد. آلير (2001) وضعيتي را پيشنهاد مي كند كه در آن فرد به صورت استوار, متقارن و در راستاي عمود قرار مي گيرد. او توصيه كرد كه حتي شانه‌ها نيز بايد با ثبات كافي و در راستاي لگن و بدن قرار داشته باشند. سر نيز بايد به گونه‌اي وضعيت دهي شود تا چشمها و دهان رو به جلو و بيني در خط وسط باشد. پاها بايد به راحتي روي چهارپايه يا روي زمين قرار داشته باشند. وقتي فرد (بزرگسال.م) مجبور باشد كه به مدت طولاني در طي روز در اين وضعيت فعاليت كند, شايد لازم شود كه سطح ميز يا محل قرارگيري كتاب يا ساير وسايل ارتباطي مكمل- جايگزين, به صورتي شيب دار بالا بيايد و يا صندلي وي خم و راست شود, به گونه‌اي كه فرد بتواند با زاويه‌اي تقريبا 90 درجه يا بيشتر تكيه دهد.

كنترل عملكرد حركتي دهان و بلع:

ناتواني در بستن دهان و نگه داشتن لبها در وضعيت بسته, با بي كفايتي و عدم هماهنگي حركات لب در ارتباط است. در برخي افراد نقص مرحله دهاني بلع را, كه از بيكفايتي و عدم هماهنگي در حركات زبان ناشي مي شود, مي توان از طريق رويكردهاي رفتاردرماني, كنترل كرد. تاكنون كودكان زيادي گزارش شده‌اند كه توانايي تكلم و تغذيه را در حد نسبتا مطلوب دارند اما دچار آبريزش دهاني هستند. آلير (2001) اظهار كرد كه مهارتهاي حركتي لازم براي كنترل بزاق, متفاوت از مهارتهاي حركتي لازم براي بلع غذا يا صحبت كردن است. او نشان داد كه مهارت مورد نياز برا ي بلع بزاق از مهارتهاي لازم جهت بلع لقمه‌هاي غذا برجسته تر و بالاتر است زيرا بزاق از لحاظ اندازه, تركيب و وزن با غذا تفاوت دارد. اين واقعيت نيز كه سرعت بلع كودكان و احتمالا بزرگسالان دچار فلج مغزي, 75 درصد كمتر از همسالان طبيعي شان مي باشد (سوشانيسكي, كوهيل, بابليچ, ميلنر و كني 1986) مي تواند اين مشكل را تشديد كند.

محققان باليني در تلاش هستند تا بر روي جنبه‌هايي از عملكردهاي حركتي- دهاني و بلع كه احتمال تشديد كنندگي آبريزش دهاني را افزايش مي دهند, مداخله درماني انجام دهند. تكنيك هايي كه براي كاهش آبريزش دهان بكار مي‌روند مشابه تكنيك‌هايي هستند كه به بهبود مرحله دهاني بلع غذا كمك مي كنند.

الف)بستن لبها:

درمان ويژه با هدف بستن دهان و نگه داشتن لبها در وضعيت بسته را مي توان به كودكان يا بزرگسالاني توصيه كرد كه از نظر شناختي قادر به مشاركت در اين تكاليف باشند و نيز بتوانند خود را از لحاظ بسته بودن لبهايشان در زمانيكه درمانگر حضور ندارد, بررسي كنند. فعاليتهايي مثل نگهداشتن يك ژتون بين لبها به هنگام تماشاي تلويزيون يا گوش كردن به موسيقي مي تواند مدت زمان نگه داشتن لبها در وضعيت بسته را افزايش دهد. مدت زمان بسته ماندن لبها را مي توان با استفاده از يك ساعت يا زمان سنج اندازه گيري نمود. مي توان يك جدول ثبت پيشرفت تهيه كرد و براساس علاقه و سطح رشدي مراجعه كننده به او پاداش داد. به علاوه, اگر كشيدگي لبها به سمت عقب به عنوان يك مشكل مطرح باشد, علت زير بنايي آن بايد مورد بررسي قرار گيرد. ممكن است كشيدگي لبها به سمت عقب ناشي از وضعيت دهي (پوسچر) نامناسب يا تونيسيته زياد در عضلات صورت باشد. وضعيت دهي مناسب يا تكنيك هايي مثل اعمال فشار ثابت اما نه محكم به گونه هاي فرد را مي توان جهت حركت فعالتر لبها, در مراجعه كننده به كار گرفت. هنگامي كه توانايي بستن لبها كسب شد, لازم است تا اين مهارتها در وضعيت استراحت (و هميشگي. م) در فرد عادتي شود.

ب)پيش آمدگي فك:

لازم است كه در ابتدا علت پيش آمدگي فك (مثل پوسچر, تحريك بيش از حد و غيره) مشخص شده و اثرات آن تا حد امكان كنترل و كاسته شود.

ج)پيش آمدگي زبان (بلع معكوس):

هر وضعيت يا هر نوع تحريكي كه باعث ايجاد يا تشديد پيش آمدگي زبان مي شود بايد شناسيايي و اصلاح گردد. گاهي اوقات بي حركت كردن فك مي تواند به كاهش اين الگوي حركتي كمك نمايد. در افرادي كه پيش آمدگي زبان همراه با پوسچر اكستانسوري ديده مي شود شايد ايجاد پوسچري خميده تر, الگوي پيش آمدگي زبان را كاهش دهد. بعضي تكنيك هاي موجود مي توانند باعث ايجاد الگوهاي حركتي طبيعي تر در زبان شوند. براي مثال مي توان از طريق فشار دادن زبان با سر قاشق به سمت پائين و عقب, پيش آمدگي زبان در حين غذا خوردن را كاهش داد.

د)شكل زبان:

آلير (2001) فعاليتهايي را معرفي مي كند كه از طريق آنها مي توان زبان را براي جمع كردن لقمه, گود كرد. يكي از اين فعاليتها, تحريك لمسي وسط زبان (يعني ناحيه‌اي كه بايد گود شود) و نواحي اطراف آن پس از ايجاد گودي در زبان است كه با استفاده از گوش پاك كن يخ زده, انگشت يا آبسلانگ انجام مي شود. همچنين او توصيه مي كند كه مراجعه كننده بايد همزمان با مشاهده نحوه شكل پذيري زبانش توسط درمانگر, اين اشكال زباني را جلوي آينه ايجاد كند. تكاليف ديگري نيز با استفاده از مواد غذايي پيشنهاد مي شود. مثلا, قرار دادن يك تكه خوراكي در ناحيه گودي زبان و واداشتن فرد به نگه داشتن آن در گودي زبان به مدت كوتاه و سپس انتقال غذا به سطح جونده (دندانها. م) از آن جمله هستند.

ﻫ)حركات زبان:

آلير (2001) تمرينات و فعاليتهايي را پيشنهاد كرد كه باعث بالا رفتن نوك زبان و حركات زبان به سمت جلو و عقب يا طرفين مي شوند. موفقيت در اين نوع تمرينات تا حد زيادي بستگي به تواناييهاي شناختي و قدرت فرد در كنترل وضعيت بسته به لبها, شكل دادن به زبان و حركات زبان دارد.

گردآوری:الهام مختاری کارشناس گفتار درمانی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

آخرین بروزرسانی ( دوشنبه, 29 فروردین 1390 ساعت 16:17 )  

خدمات مرکز

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8

کلینیک تهران