صافی کف پا | مرکز جامع توانبخشی ایران

صافي كف پا
به طور كلي,به كاهش ارتفاع قوس طولي داخلي پا,صافي كف پا گفته مي شود

.
صافي كف پا يكي از مشكلات شايع در كودكان,نوجوانان و بزرگسالان است. چنانچه صافي كف پا به موقع شناسياي شود و اقدامات لازم در جهت اصلاح و جلوگيري از تشديد آن به عمل آيد؛ مي توان از عوارض آن جلوگيري نمود. صافي كف پا در دراز مدت اثرات مخربي بر مفاصل پا و زانو و ساير مفاصل به جاي مي گذارند. علاوه بر آن زمينه آرتروز زودرس را فراهم مي كند. صافي كف پا اگر يك طرفه باشد,تغييرات يك طرفه ايجاد مي كند و حتي مي تواند موجب كوتاهي اندام و افتادگي لگن و اسكوليوز شود.
معمولا صافي كف پا در كودكان بدون علامت است,ولي والدين آنها اغلب از اين موضوع شكايت دارند كه رويه كفش كودكان آنها به طرف داخل,بيرون زدگي پيدا مي كند و پاشنه كفشها به سرعت در قسمت داخلي ساييده مي شود. در بزرگسالان نيز صافي كف پا يا اغلب بدون علامت است فقط در شديدترين موارد ممكن است. در زمان بلوغ سبب پيچ خوردگي پا شود و درد ايجاد كند.
در كودكان چاق يا نوجوانان مبتلا ممكن است هنگام ايستادن طولاني مدت درد در محور طولي پا و كناره داخلي آن همراه با احساس ضعف و فشار وجود داشته باشد.
به طور كلي علايم و عوارض كف پاي صاف شامل موارد زير است:
1- كاهش قوس طولي پا
2- چرخش پاشنه به خارج
3- برجستگي استخوان ناوي
4- پهن شدن پا
5- قرار گرفتن پنجه پا به بيرون در هنگام راه رفتن
6- قرار گرفتن كناره داخلي پا روي زمين در هنگام ايستادن و راه رفتن
7- ساييدگي كناره داخلي پاشنه كفش
8- درد در ناحيه قوس طولي داخلي
9- خستگي زودرس و كمر درد
10- ايجاد زمينه مناسب براي تغيير شكل زانو و تمايل به ضربدري شدن زانوها
11- فقدان حالت فنري بدون درد پا كه منجر به عدم مهارت در راه رفتن و كشيدن پا به زمين در اين حالت مي شود.
12- فقدان عمل ضربه گيري در پا كه پا را نسبت به زخمها و آرتروز مستعد مي كند.
13- وارد آمدن فشار به عروق و اعصاب پا كه فشار وارده به محل ارتباط اعصاب كف پايي داخلي و خارجي سبب دردهاي عصبي در پا مي شود.
14- انحراف انگشت(شست كج)
علل صافي كف پا
در بسياري موارد علت مادرزادي (اكثرا به علت شلي ليگاماني)و يا ارثي است. ولي ممكن است در اثر ضعف يا فلج برخي از عضلات نيز به وجود آيد.
در بعضي از كودكان,رباطهاي پا شل هستند و اين سبب مي شود كه انحناي طولي در هنگام ايستادن از بين برود و حالت پاي صاف انعطاف پذير ايجاد شود. اين قضيه به خصوص در كودكاني كه مبتلا به سندروم داون هستند و در آنها عضلات و رباطهاي بدن بسيار شل هستند,شدت مي يابد.
چرخش اندام تحتاني به سمت خارج,به هر علتي كه باشد,موجب فشار بيشتر روي فسمت داخلي پا در موقع راه رفتن و كف پاي صاف مي شود.
به طور كلي موارد زير فرد را براي ابتلاء به كف پاي صاف مستعد مي كند:
1- وراثت
2- مادرزادي
3- بيماريهايي مانند فلج اطفال,اختلالات تغذيه‌اي عضلاني(ديستروفي),نرمي استخوان و غيره
4- شلي ليگامان:طبيعي بودن قوسهاي طولي و عرضي مربوط به ترتيب و شكل استخوانها و مفاصل مربوط به استخوانهاي مچ پا و نيز فدرت ليگامانهايي است كه آنها را به يكديگر متصل مي كند.
5- ضعف عضلاني:ضعيف بودن عضلات به داخل چرخاننده پا كه سيستم حمايت ثانويه براي قوس طولي مي باشند,منجر به چرخش شديد در پا مي شود.
6- كوتاهي:كوتاهي عضلات مختلف در اندام تحتاني باعث بروز چرخش در پا مي شود.
7- اختلاف طول اندام تحتاني
8- عدم تحرك به مدت طولاني
9- وزن زياد
10- ايستادن طولاني مدت در مشاغلي نظير دندانپزشكي و آرايشگري
11- پوشيدن كفشهاي نامناسب به مدت طولاني مانند كفشهاي تنگ,پاشنه بلند و پنجه باريك.
12- عادات وضعيتي غلط مانند نشستن به شكلW
13- تغيير شكلهاي اندام تحتاني كه سبب مي شود پا به صورت جبراني به خارج بچرخد مثل زانوي پرانتزي,زانوي ضربدري,شست كج,كماني شدن تيبيا و چرخش قدامي ران.
درمان
1- جراحي:درمان جراحي براي صافي كف پا كه با افزايش دامنه حركتي همراه است تنها زماني استفاده مي شود كه عليرغم استفاده از كفش,ارتز و تغيير در فرم فعاليتهاي روزانه بيماران,علائم بهبود پيدا نكرده باشد. بدين ترتيب بيماراني كه در زير مفصل تالوناويكولار خود دچار كالوزيته هستند و به علت درد فعاليتهاي روزانه خود را محدود نموده‌اند تنها كانديدهاي واقعي براي جراحي محسوب مي شوند. البته جراحي روي نسوج نرم,مفاصل و استخوانها در كوتاه مدت راضي كننده تر مي باشد.
از انحراف دادن مختصر كفش به طرف خارج هم مي توان استفاده كرد. اين روش با تعبيه قطعه‌اي گوه‌اي شكل در بين لايه‌هاي پاشنه كفش (و نه كف آن)صورت مي گيرد كه قاعده اين قطعه به طرف داخل قرار داده مي شود. اين اقدام در اصلاح چرخش و كاهش بيرون زدگي رويه كفشها در سمت داخل مفيد است.
همينطور كودكاني كه داراي درجات خفيف تا متوسط صافي كف پا هستند بايد به صورت برهنه(بدون كفش)بر روي سواحل,شنزار,علف و قاليچه‌هاي ضخيم در منزل راه بروند.
2- درمان توانبخشي: درمان توانبخشي كه شامل تقويت,كشش و ماساژ عضلات خاص مي باشد و براي كودكان مبتلا به كف پاي صاف انعطاف پذير به خصوص زير 3 سال به درمان خاصي احتياج نيست.
در كودكان بزرگتر(خصوصا اگر درد داشته باشند)از كفشهاي طبي و يا كفي هاي مخصوص به صورت يك قوس پشتيبان طولي استفاده مي شود.قوسهاي پشتيبان معمولا از سن 3 تا 8 سالگي پوشيده
مي شوند.لازم است بدانيم كه آنها پاي صاف را اصلاح نمي كنند و فقط آن را كنترل مي كنند. هدف قوسهاي پشتيبان اين است كه از بدتر شدن مشكل جلوگيري كنند. اگر قوسهاي پشتيبان مانع بدتر شدن بيماري شوند,هيچ درد يا ناتواني را در زمان بلوغ نخواهيم داشت.در اين وضعيت پا در تماس با زمين تمام عضلاتش را براي كنترل و حركت طبيعي به كار مي برد و در نتيجه حركت طبيعي در مفاصل پا اتفاق مي افتد.
توصيه‌هاي زير براي افراد مبتلا به كف پاي صاف مفيد است:
1- كاهش وزن
2- پرهيز از ايستادن‌هاي طولاني مدت و تغيير وضعيت به هنگام ايستادن
3- پرهيز از پوشيدن كفشهاي پاشنه بلند,پنجه باريك و بزرگ,زيرا در اينگونه كفشهاي نامناسب عضلات دودي كف پايي امكان فعاليت انقباضي مؤثر را نخواهد داشت. همچنين از پوشيدن كفشهايي كه در آن رعايت قوس نشده باشد يا پاشنه و رويه آنه تغيير شكل داده و چرخش خارجي پاشنه را تشديد كند, بايد خودداري كرد.
4- از ضربه زدن و پرشهاي مكرر خصوصا بر روي سطح سخت بايد خودداري كرد.
5- به نظر مي رسد ورزش دوچرخه سواري,به ويژه وقتي كه همراه با فشار خم كننده‌هاي مچ پا و انگشتان بر روي ركاب باشد مفيد است.
6- فعاليتهايي كه داراي پرش است احتمالا به دليل ضربات,عارضه و ناراحتي‌هاي ناشي را تشديد خواهد كرد.فعاليتهاي استقامتي طولاني مدت نيز موجب بروز كمر دردها و خستگي مفرط در اينگونه افراد خواهد شد.

مرجع:بررسي دفورميتي هاي شايع درکودکان(فرهادبيگي)
گردآوري:فرهنگ محمدخاني کارشناس کاردرماني
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید