گفتار درمانی در اوتیسم| مرکز جامع توانبخشی ایران

گفتار درمانی در اوتیسم

 

هدف گفتار درمانی افزایش ارتباط خود انگیخته از طریق بیان نظرها، درخواست کردن، کسب اطلاعات و مداخلات کلامی بین فردی می باشد. زبان وسیله ای است که از طریق آن ارتباط حاصل می شود.

عناصر زبان شامل موارد زیر است ولی به آنها محدود نمی شود:

 

  • شناخت و بیان کلامی
  • اشارات صورت/ دست
  • آهنگ صدا
  • حرکت و چرخش بدن

 

به منظور استفاده از دانش زبانی مان عناصر زبانی که شامل موارد زیر است لازم و ضروری می باشد:

 

  1. محتوا (لغات، مفاهیم و مضامین)
  2. شکل (چگونه کلمات به یکدیگر متصل می شوند و عبارت و جمله ها را می سازند)
  3. کاربرد (چگونه کودکان می خواهند زبانشان را به کار ببرند.)

 

بنابراین گفتار درمانی بر آموزش کودکان به منظور استفاده ی هرچه بیشتر زبان در جهت ارتباط تاکید دارد. برای کودکی که کلمات را خیلی به کار نمی برد. زبان از طرق دیگر روش ها ممکن می شود. یک کودک ممکن است به گونه ای آموزش ببیند که روش های متنوع دیگری را برای استفاده از مهارت های زبانی اش برای انتقال دادن معانی اش به کار ببرد، این ممکن است شامل اشارات/ ایما، تماس چشمی، اظهارات صورت، صداسازی یا ابزارهای دستی مانند نقاشی کردن/ کتاب ها/ تخته های ارتباطی باشد.

 

مهارت های حرکتی ـ دهانی اغلب با تمرین های زبانی گفتاری مرتبط اند. چرا که ساختار مناسب و عملکرد مناسب اندام های دهانی برای تولید اصوات و گفتار لازم است. مداخلات به منظور تقویت هماهنگی های تولیدی و قدرت و حرکات و مکان تولیدی لب ها، زبان و فک و گونه ها لازم و ضروری است.

 

  • علت مشکلات گفتار ی و زبانی چیست؟

 

اختلالات تکاملی گفتاری و زبانی یک علت رایج برای مشکلات گفتاری در کودکان می باشد. این یک ناتوانی یادگیری است که به طور خاص بر پنج حوزه ی کلی تاثیر می گذارد:

 

  • زبان بیانی و گفتاری ـ تاخیرات و اختلالات در گوش دادن و صحبت کردن
  • زبان نوشتاری ـ مشکلات در خواندن و نوشتن و هجی کردن
  • ریاضی ـ مشکل در انجام اعمال ریاضی یا درک مفاهیم اصلی
  • استدلال و نتیجه گیری ـ مشکلاتی در سازماندهی و گردآوری افکار
  • حافظه ـ مشکلاتی در به خاطر آوردن حقایق و دستورات

 

این کودکان ممکن است مشکلاتی در تولید اصوات گفتاری داشته باشند و یا مشکلاتی در به کارگیری زبان بیانی شان در جهت ارتباط و یا مشکلاتی در درک آنچه دیگران می گویند داشته باشند. مشکلات گفتار و زبان اغلب یا علامت زود هنگام یک ناتوانی یادگیری است یا اوتیسم.

 

  • افت شنوایی اغلب به راحتی تشخیص داده می شود اگر کودکان دچار تاخیر در گفتار و زبان می باشد، شنوایی اش می باید ارزیابی شود.
  • مشکلات ذهنی می تواند یک علت شایع تاخیر در گفتار باشد.
  • · اوتیسم، اختلالات تکاملی مانند PDD، آسپرگر:

 

طبق طبقه بندی تشخیصی، اختلالات تکاملی نافذ (PDD) به گروهی از اختلالات اشاره دارد مکه در رشد و تکامل اجتماعی شدن و مهارت های ارتباطی شان تاخیر دارند.

 

والدین ممکن است علایم را خیلی زود در دوران نوزادی تشخیص دهند. اگرچه سن رایج شروع اختلال قبل از سن 3 سالگی است.

 

علایم ممکن است شامل مشکلاتی در درک و به کارگیری زبان، سختی در برقراری ارتباط با افراد، موضوع ها و وقایع، بازی های غیر معمول با اسباب بازی ها و یدگر موارد، سختی و مقاومت در تغییر کردن محیط آشنا و یا معمولش و حرکات تکرار شونده بدنش یا الگوهای تکرار شونده ی رفتاری اش باشد.

 

اوتیسم یک اختلال تکاملی مغزی با ارتباط اجتماعی آسیب دیده و مهارت های ارتباطی مشکل دار و همچنین با یک طیف محدود از فعالیت ها و علایق مشخص می شود و تعریف می شود.

 

اوتیسم بیشترین مورد PDD می باشد. دیگر انواع PDD شامل سندرم آسپرگر، اختلالات از هم گسیختگی دوران کودکی و سندرم رت می باشد.

 

کودکان با علایم PDD از لحاظ توانمندی، بهره هوشی و رفتارها بسیار متغیر می باشند. اکثر کودکان به طور کلی صحبت نمی کنند و مابقی عبارت های گفتاری و یا مکالماتی محدود دارند و اکثرا رشد و تکامل زبانشان نسبتا طبیعی است. مهارت های بازی کردن آنها تکرار شونده و مهارت های اجتماعی شان محدود می باشد و این علامت ها بسیار مشهود می باشند.

 

پاسخ های غیر معمول به اطلاعات حسی مانند صداها و نورهای زیاد، اغلب شایع می باشند.

 

  • · تشخیص زودهنگام گفتار تاخیر یافته:

 

والدین کودکان اوتیسم اکثرا علامت اولیه ای که شکایت می کنند از کودکانشان این است که زبان کودکشان تکامل ندارد در ابتدا یا زبان کودکشان در سال دوم زندگی آنها شروع به تکامل می کند. گاهی اوقات توجه اولیه به این سمت می رود که شاید کودک کم شنواست چرا که این کودکان به صدای دیگران هیچ واکنشی نشان نمی دهند. بعدها والدین این کودکان به یاد می آورند که کودکانشان در 12 ماهه ی اولیه زندگی شان نسبت به تماس های بزرگترهایشان بی واکنش بوده اند و در بازی های نوبت گیری شرکت نمی کرده اند و در رشد و توسعه توجه ادامه دارشان با مشکل مواجه بوده اند. در اولین تولد کودکشان، اکثر این کودکان به اسمشان هیچ واکنشی نشان نمی دادند و تماس چشمی برقرار نمی کرده اند. در انتهای 2 سالگی شان، کودکان اوتیسمی هنوز هیچ زبان کاربردی ندارد و نهایتا در ارتباط با دیگران بسیار محدودند.

 

در بسیاری موارد، نقایص اصلی اجتماعی در اوتیسم، راهی است که منجر به نقایص ارتباطی و زبانی می باشد و این افراد هیچ انگیزه و اشتیاقی برای مداخلات و تعاملات با دیگران را به هیچ گونه ای که زبان در آن دخیل باشد را ندارد.

 

هرچند کودکانی که شدت اوتیسم آنها کمتر باشد. تلاش های ارتباطی شان را بیشتر می کنند و شروع به رشد زبانشان قبل از پنج سالگی شان می کنند و کسب مقداری زبان کاربردی در سن 5 سالگی به عنوان قوی ترین عامل پیش بینی کننده ی پیش آگهی مثبت در اوتیسم ها می باشد.

 

ارتباط تاخیر یافته یک کودک وقتی خیلی مشخص می شود که کودک با هم سن و سالانش مقایسه می شود گاهی اوقات کودک مهارت های درکی و دریافتی اش از مهارت های کلامی اش بهتر می باشد اما این همیشگی نیست چرا که تمام اختلالات ارتباطی منجر به جدا شدن افراد از محیط تحصیلی و اجتماعی اشخاص می شود و لازم است که سریعا مداخلات مناسب را دریافت کند. اکثر الگوهای زبانی و گفتاری را می توان به عنوان گفتار کودکانه که بخشی از رشد و تکامل طبیعی یک کودک است نام برد. آنها می تواند تبدیل به مشکلاتی شوند اگر طبق انتظار رشد پیدا نکنند. و به عبارتی تاخیرات اولیه در زبان و گفتار یا تاخیر در الگوی گفتاری اولیه می تواند منجر به اختلالی شود که مشکلات یادگیری را در پی داشته باشند.

 

چرا که در صورت تکامل مغز، یادگیری زبان و مهارت های ارتباطی قبل از 5 سالگی راحت تر می باشد.

 

استفاده از زبان اشاره به منظور تسهیل در ارتباط با کودکان اوتیسمی موضوع مورد علاقه ای بود که در مورد آن بحث شده است از طرفی دیگر، درمانگرانی که زبان اشاره را به کودکان اوتیسمی یاد می دهند ممکن است در این مورد بحث داشته باشند که کودک حداقل شیوه ای را یاد می گیرد برای ارتباط ولی این روش در اندازه و پیچیدگی اطلاعات محدود می باشد. علاوه بر آن حمایت کننده ها ممکن است بر این عقیده باشند که استفاده از زبان اشاره به عنوان واسطه ای عمل می کنند برای رشد و تکامل مهارت های ارتباطی گفتاری چرا که کودک ارزش اجتماعی به کار بردن زبان را تشخیص می دهد. از طرف دیگر برخی درمانگران بر این باورند که استفاده از اشاره به عنوان یک روش ادامه دار برای کودکان اوتیسمی یا کودکان که از زبانشان کم استفاده می کنند ممکن است باعث تداخل در رشد مهارت های زبان گفتاری عملکردی آنها بشود که این مهارت ها در محیط تحصیلی و اجتماعی کودک مورد نیاز است.

 

موارد زیادی در این باره قابل بحث هستند چرا که هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد زبان اشاره باعث بهبود ارتباط در سطح ساختارهای اشاره ای یک یا 2 کلمه ای می شود چرا که نتیجه ی موثر بودن مهارت های اشاره ای زبان را برای برایند ارتباطی محدود می کند.

 

  • محرومیت های محیطی موجب تاخیر در گفتار می شوند چرا که اگر یک کودک نادیده گرفته شود و گفتار زیادی در محیط اش وجود نداشته باشد نمی تواند یاد بگیرد چگونه صحبت کند.
  • نارس بودن می تواند باعث تاخیرات تکاملی شود که شامل مشکلات زبانی/ گفتاری می شود.
  • اختلالات پردازش شنیداری مشکلی را در کدگشایی اصوات گفتار را توصیف می کنند. این کودکان با گفتار درمانی بهبود می یابند.
  • مشکلات عصبی مانند فلج مغزی، دیس تروفی عضلانی و ضربات مغزی می تواند بر عضلات دخیل در گفتار آسیب وارد کند.
  • مشکلات ساختاری مانند شکاف کام یا شکاف لب می تواند بر گفتار طبیعی تاثیر بگذارد.
  • آپراکسی گفتار یک مشکل خاص گفتاری است که کودک در اجرا و توالی حرکات گفتاری مشکل دارد.
  • موتیسم انتخابی یعنی وقتی کودک در یک موقعیت خاص به طور کلی صحبت نمی کند اغلب مدرسه.
  • · گفتار درمانی:

 

گفتار درمانگران به کودکانی که اختلالات ارتباطی دارند کمک می کنند. آنها جلسات انفرادی درمانی را برای کودک فراهم می کنند. با معلم کودک در مورد موثرترین راه ها جهت تسهیل ارتباط کودک در شرایط کلاسی مشورت می کنند و تنگاتنگ با خانواده کودک جهت تکامل اهداف و تکنیک هایی برای درمان موثر در کلاس و منزل، کار می کنند. گفتار درمانگر ممکن است به معلمان و مشاوران در جهت ایجاد اهداف ارتباطی مرتبط با تلاش ها و قدرت های دانش آموزان کمک کند و استراتژی هایی را پیشنهاد بدهد که برای تغییرات اساسی زندگی کودک موثر باشد.

 

تکنولوژی می تواند به کودکان کمک کند آنهایی که شرایط فیزیکی خاص دارند و ایجاد ارتباط برایشان مشکل است کاربرد سیستم های ارتباطی الکترونیک به افرادی که گفتار ندارند و یا ناتوانی های شدید گفتاری و حرکتی دارند این امکان را می دهد که در داد و ستدهای مختلف شریک شوند. رشد لغات و مفاهیم در سال های مدرسه هم ادامه دارد. خواند و نوشتن آموزش داده می شود درحالی که دانش آموزان بزرگتر می شوند درک و کاربرد زبانشان هم پیچیده تر می شوند مهارت های ارتباطی، مرکز تجارت تحصیلی هستند. گفتار درمانی ممکن است در طی سال های مدرسه به شکل درمان مستقیم یا به صورت مشاوره ای ادامه داشته باشد.

 

2 تا 3 ماهگی: به شکل متفاوتی در شرایط مختلف گریه می کند و در پاسخ به شما صداهای خلفی در می آورد.

 

3 تا 4 ماهگی: قان و قون کردن تصادفی است.

 

5 تا 6 ماهگی: قان و قون کردن آهنگین است.

 

6 تا 11 ماهگی: قان و قون کردن به همراه اظهار حالات، به صورت تقلیدی از گفتار واقعی می باشد.

 

12 ماهگی: 1 یا 2 کلمه می گوید؛ اسم را تشخیص می دهد، اصوات آشنا را تقلید می کند، ساختارهای ساده را تشخیص می دهد.

 

18 ماهگی: 5 تا 20 کلمه دارد و شامل اسامی می باشد.

 

بین 1 تا 2 سالگی: جملات 2 کلمه ای می گوید، لغات درحال رشد است. صدای حیوانات آشنا را در می آورد. کلماتی مانند ؛ (بیشتر) را به کار می برد که منظورش را واضح تر می کند، (نه) را درک می کند.

 

بین 2 تا 3 سالگی: اعضای بدن را می شناسد، به جای اسم خودش (من و َم) را می گوید. اسامی و افعال را ترکیب می کند و 450 تا کلمه می گوید جملات کوتاه را می گوید 3 تا 4 رنگ را می شناسد، کوچک و بزرگ را می شناسد. دوست دارد داستان های مشابه تکراری بشنود، برخی شکل جمع اسامی را به کار می برد.

 

بین 3 تا 4 سالگی: یک داستان می تواند بگوید، طول جمله 4-5 کلمه ای است، لغات وی 1000 تا می باشد. تکیه ی اسم ها را می شناسد. برخی شعرها را می تواند بخواند.

 

بین 4 تا 5 سالگی: طول جملات 4 تا 5 کلمه ای است، شکل گذشته را به کار می برد لغات وی حدود 1500 تا است. رنگ ها را می شناسد، اشکال را می شناسد و ضمایر پرسشی زیادی مانند چرا؟ کیه؟ دارد.

 

بین 5 تا 6 سالگی: جملات طولانی 5 تا 6 کلمه ای دارد، لغات وی حدودا 2000 کلمه است، می تواند به شما بگوید اشیاء از چه چیزی ساخته شده اند. ارتباطات فضایی را می شناسد. آدرس ها را می شناسد. مشابه و متفاوت را درک می کند، 10 شی را می شمارد. چپ و راست را می شناسد و انواع جملات را به کار می برد.

 

واژه های کلیدی: درمان تکلم در اتیسم _ درمان حرف زدن اتیسم _ گفتار درمانی تخصصی اتیسم

مترجم: الهام مختاری کارشناس کفتاردرمانی mokhtari@iranrehab.